Bir zamanlar tüm ulusal gazetelerin merkezi konumunda
bulunan Cağaloğlu'nda uzun yıllar hizmet veren Anadolu Ajansı (AA) İstanbul
Bölge Müdürlüğü, Cevizlibağ'a taşındı. Kurtuluş Savaşı'nın zor günlerinde
Anadolu'daki gelişmeleri ülke içine ve dışına duyurmak amacıyla 6 Nisan 1920'de
Ankara'da kurulan AA, kısa bir süre sonra İstanbul'da da faaliyete başladı. İstanbul'daki
çalışmalar, milli mücadele davasına inanan İstanbul Valiliği yanındaki Vilayet
Camisi'nin tam karşısında bulunan eski Çiftçi Kütüphanesi sahibi Akif Bey ve
daha sonra atandığı AA İstanbul Müdürlüğü Muhasebe Servisi'nden emekli olan
Hayri Budak Bey tarafından başlatıldı.
Hayri Budak Bey, Anadolu'dan taka, sandal, balıkçı kayığı ya
da vapurla İstanbul'a gönderilen AA bültenlerini, Sirkeci rıhtımından alarak,
çoğaltılmak üzere Çiftçi Kütüphanesi'ne götürürdü. Daha sonra bu bültenler,
ilgili yerlere gizlice dağıtılırdı. Akif Bey ve Hayri Budak Bey, AA adına
topladıkları istihbaratı, çeşitli yollarla Ankara'ya ulaştırırlardı. Bu
çalışmalar, işgal altındaki İstanbul'da büyük zorluk ve gizlilik altında
yürütülürdü.
-Hissedarlar arasında AA İstanbul Temsilcisi de var-
AA, 1925 yılında yapısal değişikliğe uğrayarak, şirket
statüsüne kavuştu. AA'nın şirkete dönüştürülmesi konusu, TBMM'nin 22 Mart 1924
tarihinde yaptığı Matbuat Müdüriyeti Umumiyesi 1924 (1340) yılı bütçesi
görüşmelerinde gündeme geldi. Bu gelişmelerden bir yıl sonra, 1 Mart 1925'te AA
Türk Anonim Şirketi kuruldu. O tarihlerde, batı ülkelerinde bile örneği
görülmeyen böyle bir yapılanmayla AA, özerk statüye kavuştu.
Şirket hissedarları arasında AA İstanbul Temsilcisi ve
Yönetim Kurulu Üyesi Ethem Hidayet Akımsar da 75 hisse ile yer aldı.
AA'da 5 hisseye sahip tarihçi-şair Necmettin Halil Onan
''İstanbul İktisat Servisi Müdürü'' ve 5 hisseye sahip şair Arif Nihat Asya da
''temize çeken'' görevlerinde bir süre çalıştı.
AA'nın İstanbul Müdürlüğü ise 1935 yılında kuruldu. AA
İstanbul Bölge Müdürlüğü, Türbedar Sokak'taki binasına 1954 yılında taşındı ve
58 yıl boyunca burada hizmet verdi.
-İstanbul'a modern bina-
AA İstanbul Bölge Müdürlüğü, bir kaç kişi ile bir göz odada
başladığı haber yolculuğunda 2012 yılına gelindiğinde istihbarat, ekonomi,
spor, görüntü ve fotoğraf servislerinde yaklaşık 100 personele ulaştı.
''100. Yıl Vizyonu'' çerçevesinde kurulan Türkiye ve
dünyadan, para ve sermaye piyasalarına ilişkin tüm parametreleri, AA habercilik
ilkeleri doğrultusunda abonelerine servis etmeyi amaçlayan Finans Müdürlüğü ve
yakında kurulacak olan Arapça ve İngilizce yayınları ile hizmet çeşitliliğini
artıran AA, İstanbul Bölge Müdürlüğü'nü depreme dayanıklı olmadığı tespit
edilen Cağaloğlu'ndaki binadan taşıma kararı aldı.
Böylece dünyanın ilk 5 ajansından biri olma hedefine yürüyen
AA'nın İstanbul Bölge Müdürlüğü, daha geniş, teknolojik alt yapısı daha modern
olan Cevizlibağ'daki Toya Plaza'ya taşındı.
İstanbul Bölge Müdürlüğü 100. yıl vizyonu çerçevesinde, son
teknoloji ile donatılacak modern binası yapılana kadar burada hizmet verecek.
AA İstanbul Bölge Müdürlüğü'nün, 58 yıl çalışmalarını
sürdürdüğü Cağaloğlu'ndaki bina ise deprem güçlendirmesinin ardından satışa
çıkarılacak.
-Eski Genel Müdür Attilla Onuk'un anıları-
AA'nın 1965 yılında genel müdürlüğüne getirilen Attilla
Onuk, yapımı 1953 yılında tamamlanan binaya ilişkin şu bilgileri verdi:
''Umum müdürü olduğum dönemde binanın sadece iki katı AA'ya
aitti. Oranın alt giriş katı ile üstündeki kat AA'nın mülkiyetindeydi. AA'nın o
zamanki faaliyet hudutları o kadar dardı ki, iki kat fazla geliyordu. Ben
ayrılana kadar 2 katı kullandık, sonra gelen umum müdürleri yukarıdaki diğer
katları da aldılar.
AA'nın, o dönemde binanın yukarı katlarını almaya bütçesi
yetmediği için hükümet nezdinde yaptığı temaslar sonrasında Sepetçiler Kasrı
AA'ya tahsis edildi. Yönetim Kurulu üyeleriyle gittik, baktık ve ayaklanması
imkanı olmadığı kanaatine vardık. Bir de keşif yaptırdık, kasrı kullanılır hale
getirmenin çok maliyetli olduğu ortaya çıktı. Bunun üzerine bütçemizin
yetmeyeceğini ifade ederek, Sepetçiler Kasrı'nı iade ettik.''
-Cağaloğlu ''basının merkezi'' kimliğini kaybetti-
Cağaloğlu, başkentin Ankara olmasına ve hükümetin
Cağaloğlu'ndan taşınmasına rağmen Cumhuriyet döneminde gazeteciliğin merkezi
oldu. Bütün önemli gazetelerin merkezleri, kitapçılar ve matbaacılar
Cağaloğlu'nda hizmet verdi.
Cumhuriyet, Hürriyet, Milliyet, Tercüman, Sabah, Türkiye,
Vatan, Akşam, Son Posta, Son Telgraf, İstanbul Ekspres ve Yeni Gazete gibi
gazeteler uzun yıllar Cağaloğlu'nda faaliyet gösterdi.
Dönemin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Bedrettin
Dalan'ın matbaaların taşınmasını teşvik etmesiyle 1990 yılından itibaren
gazeteler, Cağaloğlu'nu terk ederek, başta İkitelli olmak üzere yeni yerlerine
taşındı.
Cağaloğlu'ndan, gazete olarak en son 2005 yılında Cumhuriyet
gazetesi taşındı.
Bir zamanlar tüm ulusal gazetelerin merkezi konumunda
bulunan Cağaloğlu, AA İstanbul Bölge Müdürlüğü'nün de taşınmasıyla eski
kimliğini kaybetti.
-''Babıali, nostaljik bir isim olarak yaşamaya devam
edecek''-
Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Orhan Erinç, Cağaloğlu,
Sultanahmet, Divanyolu ve bir ölçüde Bahçekapı'yı kapsayan Babıali'de, Türk
basınının yerleşmeye başlamasının, ''Takvim-i Vakayi''nin yayımlanmaya
başladığı 1831 yılına dayandığını söyledi.
Takvim-i Vakayi'yi izleyen tarihlerde çıkarılan gazetelerin
merkezinin de Babıali olduğunu ve Babıali'nin ''basının merkezi'' konumunu
1980'li yıllara kadar sürdürdüğünü belirten Erinç, şöyle konuştu:
''Gazetelerin Babıali'yi terk etmelerinin nedeni; dönemin
belediye başkanı Bedrettin Dalan'ın matbaaların Cağaloğlu'ndan çıkarılması projesi
kapsamında oldu. Bu dönemde, gazeteler için İkitelli'de yer ayrıldı. Türkiye
Gazete Sahipleri Sendikası aracılığıyla bir kooperatif oluşturuldu ve o
kooperatifte gazetelere yerler ayrıldı. Bu yer ayrılması gazete sahipleri için
çekici hale getirildi, bunun yanında bir de teşvik uygulaması söz konusuydu. Bu
çalışmalar 1984 yılında başladı. O dönemde gazetelerin kadroları o kadar
genişlemişti ki, Cağaloğlu'na sığmaz duruma geldiler. Cağaloğlu'nda trafik yükü
de artmıştı.''
Erinç, bu dönemden sonra gazetelerin merkezlerinin ve
bürolarının Cağaloğlu'ndan ayrıldığını, 2005 yılında da Cumhuriyet'in de
ekonomik sorunlar nedeniyle Babıali'den Şişli'ye taşındığını belirterek, AA'nın
İstanbul Bölge Müdürlüğü'nün de Cevizlibağ'da taşınmasıyla Cağaloğlu'nda kala
kala TGC, Türkiye Gazeteciler Sendikası, Türkiye Gazete Sahipleri Sendikası,
Türkiye Gazete Sahipleri Birliği ile TGC'nin yayın organı ''Bizim Gazete''nin
kaldığını söyledi. TGC Başkanı Orhan Erinç, ''Babıali'nin sadece adı kaldı.
Babıali, nostaljik bir isim olarak yaşamaya devam edecek. Benim gibi meslekte
55 yılına giren bir gazeteci için hoş olmayan bir durum söz konusu ama yaşam
böyle sürüyor'' dedi.
){kind=link}