GÜNÜN ANALİZİ
Fercan Yalınkılıç
Her
gün altının ons fiyatına ilişkin haberler okursunuz. Son dönemde gümüşün de
uluslararası piyasalarda oldukça yüksek getiri sağladığı biliniyor? Peki
değerli metallere nasıl yatırım yapılıyor? Bu piyasalar nasıl çalışır? Riskler
nelerdir. Altın, gümüş, platinyum gibi metallerin fiyatlarını neler etkiler?
İşte uzmanı olmayanlar için Fercan Yalınkılıç’tan bir değerli metaller piyasası
analizi. Yine olabildiğince türkçe. Yalınkılıç’ın yazısının tamamını okumak
için haberin devamını tıklayın.
Değerli
metaller neler?
Yatırım yapanlar ve birikimlerini değerlendirenler
öncelikli olarak altını düşünür. Ancak fiyatları altınla birlikte hareket eden,
dönem dönem altından çok daha fazla kazandıran diğer değerli metaller de
vardır. Bu metallere talebin nereden geldiğini anlamak fiyatların seyrini
anlamak için de önemlidir.
1.
Altın: Yazılı tarihin başlangıcından beri süs eşyası yapımında
kullanılan altın, ilaç yapımı, gıda gibi ilginç alanlarda da tüketiliyor.
Altın para standartı olarak da 1970’lere kadar kullanıldı. Merkez Bankaları
sadece altın karşılığı kadar para basabiliyorlardı. Tabii ki artık bu sistem
bırakıldı. Altın’ın endüstride kullanımı hem fiyatının pahalı olması hem de az
bulunduğu için sınırlı. Altına ısı yalıtımı, iletken yapımı gibi çeşitli
sektörlerden düzenli talep geliyor. Tarihte yer altından çıkarılmış toplam
altın miktarının 165 bin ton olduğu tahmin ediliyor.
2.
Gümüş: Altın gibi süs eşyası olarak kullanılsa da gram fiyatı daha
ucuz olan gümüşün endüstride kullanımı daha yaygındır. geçmişte para olarak da kullanılırdı.
Gümüş, diş hekimliği, fotoğrafçılık, elektronik, optik ve tıp alanlarından
talep görür.
3.
Platinyum: Dünyada bulunan en nadir elementlerden biri olan
platinyumun gram fiyatı son dönemlere kadar altından çok daha yüksekti. En
pahalı mücevherlerde beyaz altın yerine platinyum tercih edilir. Endüstriden de
talep görse de çok az üretildiği için kullanım alanı sınırlıdır.
4.
Paladyum: 1803’de keşfedilen paladyum, otomotiv sanayinde,
elektronik, tıp sektörlerinde vede süs eşyası yapımında kullanılır. Son
zamanlara kadar altında daha değerli olduğu için daha kaliteli ziynet eşyası
yapımda tercih edilirdi.
[Resim: Altın talebi]
Değerli Metallere Nasıl Yatırım yapılır?
Değerli metallere vadeli piyasalarında, Borsa
Yatırım Fonları aracılığı ile yada fiziksel olarak satın alarak yatırım
yapılabilir.
1.
Vadeli piyasalar: Yurt dışındaki future piyasası aracılığı ile 4
değerli metalin vadeli kontratları alınıp satılabilir. VOB’da da altın kontratı
işlem görmekte ancak hacimler yurt dışı ile karşılaştırılınca çok düşük
kalmaktadır. Türkiye’de olması nedeni ile VOB kimi yatırımcılara cazip
gelebilir. Yurtdışında işlem yapabilmek için Türkiye’de yurt dışı vadeli
borsalarında işlem yapma izni olan herhangi bir aracı kurumda hesap açabilir.
Hesap açacak yatırımcılar komisyon ücretlerine bakıp kendilerine en uygun
kurumu seçebilir.
2.
Fonlar: Artık Türkiye’de de Borsa Yatırım Fonları (BYF) aracılığı
ile hisse senedi alır gibi IMKB’den senetleri alınıp satılabilir. Yurt dışında
da Exchange Traded Fund (ETF) denen BYF’ler aracılığı ile çok çeşitli
kaldıraçlarda ve portföylerde değerli metallere yatırım yapılabilir. Yurt
dışında işlem gören fiziksel altın fonu (kodu:GLD), fiziksel gümüş fonu
(kodu:SLV), fiziksel platinyum fonu (kodu:PPLT), fiziksel paladyum fonu
(kodu:PALL) bulunur.
[Resim:En büyük altın fonları]
3.
Fiziksel Alım: Altın ve gümüşü fiziksel olarak satın almak
kolaydır. Gerek süs eşyası şeklinde, gerek kuyumculardan aldığımız
çeyrek,yarım,tam altın şeklinde fiziksel yatırım yapılabilir. Paladyum ve
platinyuma fiziksel yatırım ise maalesef zordur.
Değerli Metal Fiyatlarının Seyri
2010’un başından bu yana:
·
Altın:
%48,48
·
Gümüş:
%82,00
·
Paladyum:
%48,72
·
Platinyum:
%3,14
Getiri sağladı.
[Resim:piyasa Seyri.png]
Fiyatları Neler Etkiler?
1.
Dolar’ın Değeri: Her emtia gibi değerli metallerde dünyada Dolar
bazında fiyatlanır. Genelde Dolar değerlenirlen değerli
metal fiyatları düşer, Dolar değer kaybederken değerli metak fiyatları da
artar.
2.
Enflasyon: Özellikle altın başta olmak üzere değerli
metallerin yatırımcı için en büyük kullanım alanı enflasyona karşı koruma
sağlamaktır. Altın standartının terkedildiği 70’li yıllardan beri merkez
bankaları herhangi bir sınır olmadan para basabilmektedir. Oluşan bu para
bolluğu karşısında çok daha az miktarda topraktan çıkartılabildiği için değerli
metallerin fiyatı yükselir. Piyasaya sürülen para arzı arttıkça da enflasyon
artar, değerli metal fiyatları yükselir.
3.
Arz/Talep: Süs eşyası ve enüstriyel talep de fiyatları
etkiler. Gerçi değerli metallerin fiyatlarından dolayı endüstriyel talebin etkisi
sınırlı olsa da yatırımcılar gene bu faktörleri gözetmelidir.
[Resim: Altın’a kuyumcu talebi]
Ülkelerin Süs Eşyası olarak Altın Tüketimi
(2010)
1)
Hindistan: 745,7 ton
2)
Çin: 428 ton
3)
ABD: 128,6 ton
4)
Türkiye: 74,1 ton
5)
Suudi Arabistan: 72,9 ton
6)
Rusya: 67,5 ton
7)
Birleşik Arap Emirlikleri: 63,4 ton
8)
Mısır: 53,4 ton
9)
Endonezya: 32,7 ton
10)
İngiltere: 27,3 ton
Altın Gerçekten Güvenli Liman mı?
Son dönemde bu soru sıkça tartışıldı. Burada
başta altın olmak üzere değerli metallerin özellikle borsa krizleri sırasında
yükselme sebebi “Güvenli Liman” olma özelliğine bağlandı. Ancak altın tanımı
itibari ile spekültatif bir yatırım aracıdır. Hisse senedi gibi temettü
dağıtmaz yada tahvil gibi kupon ödemeleri yoktur. Bu özelliğinden dolayı
altın ancak başka bir alıcıya daha yüksek fiyatta satılabilinirse getiri
sağlar. Asaf Savaş Akad, CNBC-e’de konuk olduğu programda altın yatırımını
“Safkan spekülasyon” olarak tanımlamıştır.
Altın borsadaki düşüşe yada küresel
krizlere karşı bir koruma sağlamaz. Altın enflasyona karşı koruma sağlar.
Profösyonel yatırımcılar da altını bu yüzden tercih ederler.
[Resim: Altın Enflasyon]
Değerli Metal Yatırımında Nelere Dikkat
Edilmeli?
1)
Enflasyon Öngörüsü: Enflasyonun nasıl seyredeceği değerli metal
fiyatlarını etkiler. Yüksek enflasyon, yüksek emtia fiyatı demektir.
2)
Para arzı: Merkez Bankalarının ne kadar para bastığı
enflasyonu etkilediği için ikincil olarak da altın fiyatlarını etkiler. Eğer
yüksek para arzının, ekonomiye girip, fiyatları yukarı çekmesi bekleniyorsa
altın fiyatları etkilenebilir. Ancak son 6 ayda yaşadığımız gibi yüksek para
arzı ekonomiye girmediği için enflasyon yükselmiyorsa, altın fiyatları olumsuz
etkilenebilir.
3)
Dolar’ın Değeri: Dolar’ın değerini etkileyecek her türlü siyasi,
politik ve ekonomik gelişme ikincil olarak altın fiyatını da etkileyecektir.
4)
Yatırımcıların Risk İştahı: Risk iştihanın arttığı
dönemlerde, ekonomi ve tüketim hakkındaki kaygılar azalırken yatırımcılar
temettü dağıttıkları için hisseye veya kupon ödemeleri yüzünden tahvile
kayarlar. Bu da altına satış getirir. Risk iştahı azalırsa bu her zaman altına
kaçış anlamına gelmez. Olası bir likidite krizinden korkan yatırımcılar Dolar’a
kaçarak kriz zamanında altının fiyatını daha da düşürebilirler. Nitekim eylül
2011’de borsalarla birlikte altın fiyatlarında da ciddi düşüşler oldu.
5)
Savaş Beklentisi: Altın fiyatı küresel politik riskler arttığında
da yükselir. Reel bazda altın en yüksek fiyatına, yani bugünün parası ile
$2300’ün üstünü Rusya’nın Afganistan’ı işgali sırasında gördü.
